Ngay sau khi nhận bản án huỷ, việc nên làm là đọc kỹ lý do huỷ, biến nó thành danh sách việc cụ thể, nắm được hồ sơ đang ở toà nào, cập nhật thông tin liên lạc của mình với toà và sắp xếp lại người đại diện nếu cần. Khoảng thời gian chờ hồ sơ chuyển về thường dài hơn bạn nghĩ, và nếu dùng đúng cách, nó giúp lần xử lại diễn ra nhanh hơn đáng kể.
Nhiều đương sự để tháng đầu trôi qua trong trạng thái chờ toà gọi. Đến khi thẩm phán mới yêu cầu nộp tài liệu, họ mới bắt đầu đi tìm, và mỗi lần trễ lại thêm vài tuần. Bài viết đưa ra một danh sách việc theo thứ tự hợp lý, áp dụng được cho cả bên thắng lẫn bên thua ở lần sơ thẩm trước.
Đọc bản án huỷ theo cách của người sắp phải làm lại
Khi đọc bản án phúc thẩm lần này, mục đích không phải để biết ai được ai mất, vì chưa có ai được mất. Mục đích là trả lời ba câu: toà phúc thẩm chỉ ra những sai sót gì, sai sót nào liên quan tới phần việc của mình, và phần nào bản án đã có hiệu lực mà không phải xử lại. Phần nhận định thường liệt kê từng thiếu sót theo đoạn; hãy đánh số chúng.
Ghi từng thiếu sót lên một dòng, kèm cột "ai làm": toà tự làm, bên mình cần cung cấp, bên kia cần cung cấp, cần cơ quan khác như văn phòng đăng ký đất đai hay ngân hàng trả lời. Một bản án huỷ có thể chỉ ra ba thiếu sót nhưng chỉ một trong số đó phụ thuộc vào bạn. Biết rõ điều này giúp bạn tập trung vào phần mình kiểm soát được.
Đừng bỏ qua phần quyết định ở cuối. Đôi khi toà chỉ huỷ một phần bản án sơ thẩm, giữ nguyên hoặc sửa phần khác; có khi kèm quyết định về án phí phúc thẩm, về tiền tạm ứng đã nộp. Đánh dấu phần nào còn phải xử lại, phần nào đã xong, để không mất công chuẩn bị cho phần đã có hiệu lực.
Danh sách việc theo thứ tự trong khoảng một tháng đầu
Thứ tự dưới đây không cứng nhắc, nhưng đi theo logic: hiểu trước, liên lạc sau, chuẩn bị song song.
- Tuần đầu: nhận đủ bản án phúc thẩm, đọc kỹ, đánh số các thiếu sót. Nếu chưa có bản án đầy đủ, liên hệ toà phúc thẩm để nhận.
- Tuần đầu: sao chụp bản án làm vài bản, cất bản gốc riêng với bộ hồ sơ làm việc hằng ngày.
- Tuần thứ hai: hỏi toà phúc thẩm về thời điểm chuyển hồ sơ và toà nhận lại. Ghi tên toà, bộ phận tiếp nhận để liên hệ sau.
- Tuần thứ hai: soát lại địa chỉ, số liên lạc mình đã khai với toà. Đổi chỗ ở từ lần trước thì gửi văn bản thông báo địa chỉ mới cho toà sẽ giải quyết lại.
- Tuần thứ ba: với từng thiếu sót thuộc phần mình, bắt đầu gom tài liệu, xin xác nhận từ cơ quan liên quan, liên lạc người làm chứng.
- Tuần thứ ba – tư: xem lại người đại diện. Văn bản uỷ quyền cũ có thể chỉ ghi phạm vi cho giai đoạn phúc thẩm; nếu cần uỷ quyền cho lần xử lại thì lập văn bản mới đúng phạm vi.
- Khi có thông báo thụ lý lại: ghi ngày nhận, tên thẩm phán được phân công, và hỏi lịch phiên họp kiểm tra việc giao nộp chứng cứ.
Danh sách giúp bạn có hồ sơ sẵn sàng khi thẩm phán mới bắt đầu làm việc. Thẩm phán thường phải xử lý nhiều vụ cùng lúc; vụ nào đương sự chuẩn bị tốt, nộp đúng hạn thì ít phải chờ qua lại.
Sắp lại bộ hồ sơ riêng của bạn cho vòng mới
Sau hai vòng xét xử, bộ giấy tờ trong nhà thường lộn xộn: bản sao chồng bản gốc, giấy toà gửi lẫn với tài liệu tự gom. Sắp lại theo các ngăn dưới đây giúp bạn tìm được ngay thứ thẩm phán mới hỏi tới:
- Ngăn văn bản của toà: thông báo thụ lý, các giấy triệu tập, biên bản đã nhận, bản án sơ thẩm, bản án phúc thẩm, xếp theo ngày.
- Ngăn chứng cứ đã nộp: bản sao những gì đã giao cho toà, kèm biên bản giao nhận nếu có, để biết hồ sơ toà đang có gì.
- Ngăn chứng cứ cần bổ sung: mỗi thiếu sót trong bản án huỷ một phong bì, ghi số thứ tự theo cách bạn đã đánh số khi đọc.
- Ngăn giấy tờ của bên kia: bản sao đơn, bản tự khai, tài liệu họ đã nộp mà bạn được tiếp cận.
- Ngăn nhân thân và đại diện: giấy tờ tùy thân, văn bản uỷ quyền, giấy tờ chứng minh tư cách của người đại diện.
- Sổ ghi chép: một cuốn sổ ghi ngày, người đã liên hệ, nội dung trao đổi với toà, cơ quan, người làm chứng.
Bản chính quan trọng như giấy chứng nhận, hợp đồng gốc nên cất riêng ở chỗ an toàn, chỉ mang theo khi toà yêu cầu đối chiếu. Mang bản chính đi lại nhiều lần là cách dễ nhất để thất lạc thứ không thể làm lại.
Khi nào nên nhờ người làm nghề đọc bản án huỷ
Với những bản án huỷ chỉ ra một thiếu sót rõ ràng, như thiếu một biên bản thẩm định tại chỗ, đương sự có thể tự lên kế hoạch. Nhưng có những bản án mà lý do huỷ mở ra hướng mới cho cả vụ án: xác định lại quan hệ tranh chấp, đưa thêm nhiều người vào, hoặc nêu rằng yêu cầu khởi kiện cần được làm rõ. Ở những trường hợp này, cách bạn trình bày lại yêu cầu và chứng cứ ở lần xử mới có thể quyết định kết quả.
Đó là lúc nên có một người hành nghề luật đọc cùng bạn bản án phúc thẩm và hồ sơ. Câu hỏi nên đặt cho họ: lý do huỷ có ảnh hưởng tới hướng yêu cầu của mình không, có nên bổ sung hoặc điều chỉnh yêu cầu không và trong giới hạn nào, có rủi ro bên kia đưa thêm yêu cầu mới không. Người tư vấn nghiêm túc sẽ không hứa trước kết quả, nhưng sẽ chỉ ra chỗ mạnh, chỗ yếu.
Nếu thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo luật, bạn có thể liên hệ trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tại tỉnh, thành nơi cư trú. Mang theo bản án phúc thẩm, bản án sơ thẩm và danh sách thiếu sót bạn đã đánh số; một buổi làm việc có chuẩn bị sẽ được việc hơn nhiều buổi kể lại từ đầu.
Giữ liên lạc với toà mà không gây phiền
Hỏi bằng văn bản khi cần lưu dấu. Câu hỏi quan trọng như hồ sơ đã chuyển chưa, thẩm phán nào được phân công, nên gửi bằng văn bản hoặc qua kênh tiếp nhận chính thức để có dấu vết. Câu hỏi thông thường thì hỏi tại bộ phận tiếp dân trong giờ làm việc.
Không gặp riêng thẩm phán ngoài thủ tục. Mọi trao đổi với người tiến hành tố tụng nên diễn ra theo đúng kênh, có biên bản khi cần. Tìm cách gặp riêng để "trình bày thêm" ngoài phiên làm việc không giúp gì cho vụ án và có thể gây hiểu lầm nghiêm trọng.
Đi kèm thông tin đầy đủ. Mỗi lần liên hệ, mang theo số bản án phúc thẩm, ngày tuyên, tên các bên. Toà xử lý nhiều hồ sơ; thông tin chính xác giúp người tiếp nhận tìm được ngay hồ sơ của bạn.
Nhịp hỏi thăm hợp lý. Hỏi lại sau mỗi mốc có thể xảy ra, chẳng hạn vài tuần sau ngày tuyên án phúc thẩm, rồi sau khi được báo hồ sơ đã chuyển. Hỏi dồn dập mỗi ngày không làm hồ sơ đi nhanh hơn.
Bên thắng và bên thua ở lần trước nên nghĩ khác nhau thế nào
Bên đã thắng ở sơ thẩm thường mất tinh thần nhất khi án bị huỷ. Nhưng nên nhớ: bản án huỷ chỉ ra thiếu sót của thủ tục và hồ sơ, không nói phía bạn sai về nội dung. Việc của bạn là giúp hồ sơ đầy đủ đúng những điểm cấp trên chỉ ra, để kết quả lần này, nếu vẫn có lợi, khó bị lật hơn. Chủ động cung cấp tài liệu thường có lợi cho chính bạn.
Bên đã thua ở sơ thẩm dễ rơi vào tâm thế coi huỷ án là chiến thắng. Đây là lúc nên tỉnh táo nhất. Phần lý do huỷ có thể không liên quan gì tới lập luận của bạn; nếu hồ sơ được bổ sung đầy đủ mà nội dung vẫn bất lợi, kết quả có thể giống lần trước. Hãy dùng thời gian chờ để củng cố đúng điểm yếu đã khiến mình thua, không chỉ dựa vào lỗi của toà.
Với cả hai bên, khoảng chờ này cũng là thời điểm hợp lý để cân nhắc thương lượng. Sau một vòng sơ thẩm và một vòng phúc thẩm, các bên đã thấy rõ chứng cứ của nhau, chi phí đã bỏ ra và chi phí còn phía trước. Thoả thuận đạt được có thể được toà ghi nhận khi vụ án được thụ lý lại, kết thúc sớm hơn nhiều so với chờ thêm một, hai vòng xét xử.
Những lỗi nhỏ làm chậm lần xử lại
Các lỗi dưới đây không làm bạn thua kiện, nhưng mỗi lỗi có thể đẩy lịch thêm vài tuần.
| Lỗi | Hậu quả thường gặp | Cách phòng |
|---|---|---|
| Đổi chỗ ở mà không báo toà | Giấy tờ tống đạt không tới, phải niêm yết, phiên họp bị lùi | Gửi văn bản báo địa chỉ mới ngay khi thay đổi |
| Văn bản uỷ quyền hết phạm vi | Người đại diện không được làm việc ở lần xử lại | Lập văn bản uỷ quyền mới, ghi rõ giai đoạn sơ thẩm giải quyết lại |
| Nộp tài liệu photo không rõ nguồn | Bị yêu cầu xuất trình bản chính hoặc bản sao hợp lệ | Chuẩn bị bản sao có chứng thực, mang bản chính để đối chiếu |
| Không nhận ra phần đã có hiệu lực | Mất công tranh luận lại phần đã xong, toà không giải quyết | Đọc kỹ phần quyết định, đánh dấu phạm vi xử lại |
| Người làm chứng đã đi xa, mất liên lạc | Không lấy được lời khai bổ sung theo yêu cầu | Liên lạc sớm, ghi nhận địa chỉ hiện tại của họ |
| Chờ toà gọi mới chuẩn bị | Hạn nộp chứng cứ đến mà chưa có tài liệu | Bắt đầu gom tài liệu ngay sau khi đọc bản án huỷ |
Phần lớn những lỗi này xuất phát từ việc coi thời gian chờ là thời gian chết. Chỉ cần một buổi mỗi tuần dành cho hồ sơ, bạn đã tránh được gần hết.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu sau khi tuyên án phúc thẩm thì hồ sơ về tới toà xử lại?
Không có một con số chung cho mọi vụ. Thời gian phụ thuộc việc hoàn thiện bản án, khối lượng hồ sơ và cách hai toà chuyển giao. Cách thực tế là hỏi toà phúc thẩm sau vài tuần, rồi hỏi toà nhận lại để biết đã thụ lý chưa.
Có cần thuê luật sư mới cho lần xử lại không?
Không bắt buộc. Nhiều đương sự giữ người đại diện cũ vì họ đã nắm hồ sơ. Điều cần làm là kiểm tra văn bản uỷ quyền hoặc hợp đồng dịch vụ pháp lý có còn bao gồm giai đoạn xử lại không, nếu không thì lập văn bản mới đúng phạm vi.
Có thể xin sao chụp lại hồ sơ vụ án khi toà xử lại thụ lý không?
Đương sự có quyền được tiếp cận, ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ theo quy định, trừ tài liệu thuộc diện không được công khai. Bạn nên gửi đề nghị tới toà đang giải quyết và làm theo lịch toà sắp xếp.
Bản án huỷ yêu cầu bổ sung tài liệu từ cơ quan nhà nước, đương sự có phải tự xin không?
Tuỳ tài liệu. Có những tài liệu bạn tự xin được, như trích lục, bản sao giấy tờ của mình. Có tài liệu cơ quan chỉ cung cấp theo yêu cầu của toà. Khi không tự xin được, bạn có thể gửi đơn đề nghị toà thu thập, nêu rõ tài liệu gì và ở đâu.
Trong thời gian chờ, có nên gửi đơn phản ánh vì vụ án kéo dài không?
Khi thời gian chờ đã vượt quá thời hạn luật định cho từng giai đoạn mà không có lý do, bạn có quyền hỏi bằng văn bản hoặc khiếu nại theo thủ tục. Trước đó, nên hỏi để biết hồ sơ đang ở đâu, vì nhiều vụ chậm do tống đạt hoặc chờ kết quả từ bên ngoài.
Có nên gặp bên kia nói chuyện trong lúc chờ xử lại không?
Nếu quan hệ cho phép và mục đích là tìm phương án giải quyết, gặp gỡ có thể hữu ích. Nên ghi lại nội dung thống nhất bằng văn bản, và khi có thoả thuận thì báo cho toà để được ghi nhận đúng thủ tục, tránh thoả thuận miệng dễ đổi ý.