Khoảng chờ từ khi toà cấp phúc thẩm thụ lý đến ngày mở phiên toà phụ thuộc vào thời hạn chuẩn bị xét xử mà luật tố tụng quy định, mức độ phức tạp của vụ án, khối lượng công việc của toà và những sự việc phát sinh như yêu cầu giám định, đương sự thay đổi, tạm đình chỉ. Vì vậy không ai đưa được trước một con số chính xác cho vụ của bạn, kể cả người đã từng kháng cáo.
Câu hỏi "bao lâu nữa thì xử" là câu đương sự hỏi nhiều nhất trong giai đoạn này, và cũng là câu dễ bị trả lời sai nhất. Phần dưới không đưa ra con số chung, mà giải thích cấu trúc của khoảng chờ, những gì làm nó dài ra, cách hỏi toà đúng kênh, và quan trọng hơn cả là biến những tuần chờ đợi thành thời gian chuẩn bị có ích.
Luật có đặt thời hạn, nhưng con số phải đối chiếu
Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Luật Tố tụng hành chính 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đều có điều khoản về thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm, kèm khả năng kéo dài khi vụ án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan. Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, luật cũng đặt một khoảng thời gian tối đa để mở phiên toà. Các bộ luật này đã được sửa đổi nhiều lần, có lần sửa năm 2025 gắn với cách tổ chức toà án mới.
Vì thế, thay vì dựa vào một con số lan truyền, bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi trực tiếp toà cấp phúc thẩm. Một điểm cần biết thêm: thời hạn trong luật là khung cho toà, không phải lời hứa với đương sự. Có những vụ đến hạn mà phải hoãn phiên, có vụ bị tạm đình chỉ để chờ kết quả một việc khác, khi đó thời gian tạm đình chỉ không tính vào thời hạn chuẩn bị xét xử.
Thực tế, nhiều đương sự tính nhầm vì cộng dồn mọi mốc từ ngày tuyên án sơ thẩm. Khoảng chờ phúc thẩm thật sự chỉ bắt đầu từ ngày toà cấp trên thụ lý. Trước đó là thời gian của giai đoạn kháng cáo: kiểm tra đơn, nộp tạm ứng án phí, chờ hết hạn kháng cáo của các bên khác và chuyển hồ sơ lên. Tách hai giai đoạn ra giúp bạn biết mình đang chờ ai.
Những yếu tố làm khoảng chờ dài ra
Hồ sơ dày, nhiều đương sự. Vụ chia thừa kế nhiều đời, tranh chấp đất có nhiều thửa, vụ kinh doanh thương mại kèm hàng chục chứng từ cần thẩm phán đọc lâu hơn. Mỗi người tham gia thêm là thêm một địa chỉ phải tống đạt giấy tờ.
Có yêu cầu thu thập thêm chứng cứ. Khi đương sự nộp tài liệu mới hoặc đề nghị toà xác minh, toà phải gửi văn bản đến cơ quan, tổ chức đang giữ thông tin và chờ trả lời. Thời gian chờ phản hồi thường không nằm trong tay toà.
Giám định, định giá lại. Nếu có yêu cầu giám định hoặc định giá lại tài sản ở phúc thẩm và toà chấp nhận, vụ án phải chờ kết quả. Đây là một trong những lý do có thể dẫn tới tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm.
Đương sự ở xa hoặc ở nước ngoài. Tống đạt giấy tờ cho người ở nước ngoài phải qua con đường tương trợ tư pháp hoặc kênh khác theo luật, có thể mất nhiều tháng.
Có người chết, doanh nghiệp giải thể hoặc sáp nhập. Khi một bên không còn, toà phải xác định người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Trong lúc chờ, vụ án có thể bị tạm đình chỉ.
Hoãn phiên toà. Phiên đã ấn định có thể bị hoãn vì người cần có mặt vắng mặt có lý do, vì thay đổi thành viên hội đồng xét xử hoặc lý do khác. Mỗi lần hoãn là thêm một khoảng chờ mới.
Toà tiếp nhận nhiều vụ trong thời gian sắp xếp lại. Giai đoạn chuyển giao sau tổ chức lại toà án năm 2025 khiến một số nơi phải bàn giao hồ sơ giữa các toà. Đây là yếu tố khách quan, đương sự chỉ có thể theo dõi chứ không thay đổi được.
Khoảng chờ chia thành mấy chặng
Nhìn khoảng chờ theo từng chặng giúp bạn biết lúc nào cần chủ động, lúc nào chỉ cần theo dõi.
| Chặng | Toà làm gì | Bạn nên làm gì |
|---|---|---|
| Ngay sau thụ lý | Phân công thẩm phán, gửi thông báo thụ lý | Giữ số thụ lý, kiểm tra địa chỉ, đọc lại bản án sơ thẩm |
| Nghiên cứu hồ sơ | Đọc hồ sơ, xem kháng cáo, kháng nghị, tài liệu mới | Xin xem, sao chụp hồ sơ; gửi ý kiến bằng văn bản |
| Xử lý việc phát sinh | Giải quyết yêu cầu khẩn cấp, yêu cầu bổ sung, giám định | Trả lời đúng hạn khi toà yêu cầu; nộp tài liệu đầy đủ một lần |
| Ra quyết định | Đưa vụ án ra xét xử, hoặc tạm đình chỉ, đình chỉ | Đọc kỹ quyết định nhận được, ghi ngày giờ phiên toà |
| Trước phiên toà | Triệu tập người tham gia, chuẩn bị phòng xử | Sắp xếp công việc để có mặt, chuẩn bị phần trình bày ngắn gọn |
Phần lớn thời gian chờ rơi vào chặng thứ hai và thứ ba. Đây cũng là lúc những gì bạn nộp có tác dụng nhất, vì thẩm phán đang đọc hồ sơ và còn đủ thời gian để xem xét.
Dùng khoảng chờ: những việc nên làm theo thứ tự
Chờ đợi thụ động khiến nhiều người đến phiên toà trong trạng thái chưa sẵn sàng. Danh sách dưới đây sắp theo thứ tự nên làm.
- Đọc lại bản án sơ thẩm từ đầu đến cuối, gạch chân phần nhận định liên quan đến phần bị kháng cáo. Ghi ra giấy mỗi điểm bạn cho là toà sơ thẩm nhận định chưa đúng, kèm lý do ngắn gọn.
- Lập danh mục tài liệu, chứng cứ đã có trong hồ sơ sơ thẩm và tài liệu bạn đang giữ mà chưa nộp. Với tài liệu mới, tìm hiểu điều kiện để toà cấp phúc thẩm xem xét và nộp sớm, không để đến phiên toà.
- Xin xem và sao chụp hồ sơ vụ án tại toà cấp phúc thẩm, nhất là bản tự khai, biên bản lấy lời khai, ý kiến của bên kia mà bạn chưa từng đọc.
- Viết văn bản trình bày ý kiến gửi toà, gọn, đánh số từng ý, bám vào phần bị kháng cáo.
- Quyết định có mời người bảo vệ quyền lợi hay không. Nếu có, mời sớm để họ kịp đăng ký với toà và đọc hồ sơ.
- Cân nhắc khả năng thương lượng với bên kia. Nhiều vụ dân sự kết thúc bằng thoả thuận ở giai đoạn phúc thẩm, tiết kiệm thời gian cho cả hai phía.
- Chuẩn bị giấy tờ tuỳ thân, giấy uỷ quyền nếu nhờ người đi thay, và phương án đi lại để chắc chắn có mặt khi được triệu tập.
Mỗi việc làm xong, ghi ngày hoàn thành vào một tờ giấy kẹp đầu bìa hồ sơ. Đến khi nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử, bạn chỉ cần rà lại danh sách thay vì bắt đầu từ con số không.
Giữ liên lạc với toà trong lúc chờ
Khoảng chờ càng dài, nguy cơ giấy tờ đi lạc càng cao. Những việc nhỏ dưới đây giúp bạn không bỏ lỡ văn bản quan trọng:
- Báo ngay bằng văn bản khi đổi chỗ ở, đổi nơi làm việc hoặc chuyển ra nước ngoài, ghi rõ số thụ lý phúc thẩm.
- Nếu thường xuyên đi vắng, ghi rõ người nhận thay ở nhà và dặn họ báo ngay khi có thư của toà.
- Mở mọi phong bì của toà ngay khi nhận, ghi ngày nhận lên góc giấy, chụp lại và lưu trong một thư mục riêng.
- Khi muốn hỏi tình trạng vụ án, đến bộ phận tiếp nhận hoặc dùng kênh tra cứu chính thức của toà, mang theo giấy tờ tuỳ thân và số thụ lý.
- Không chuyển giấy tờ quan trọng qua người trung gian tự giới thiệu có quen biết ở toà; mọi văn bản nộp nên có biên nhận.
- Nếu có người bảo vệ quyền lợi, thống nhất ai là người theo dõi và nhận văn bản, tránh mỗi người tưởng người kia đã nhận.
Phần lớn những rắc rối về vắng mặt ở phiên toà bắt nguồn từ việc giấy triệu tập không đến tay đương sự. Giữ liên lạc tốt trong khoảng chờ là cách phòng ngừa rẻ nhất.
Chờ quá lâu thì có được hỏi, có được khiếu nại không
Đương sự có quyền được biết tình trạng giải quyết vụ án của mình. Bạn có thể làm văn bản gửi toà cấp phúc thẩm, nêu số thụ lý, ngày thụ lý, và đề nghị cho biết vụ án đang ở bước nào, có trở ngại gì. Văn bản nên viết bình tĩnh, nêu sự việc, không suy đoán động cơ của ai. Một văn bản như vậy để lại dấu vết rõ ràng về việc bạn đã chủ động theo dõi.
Nếu bạn cho rằng thời hạn chuẩn bị xét xử đã bị vượt quá mà không có quyết định tạm đình chỉ hay lý do chính đáng nào, pháp luật về tố tụng cũng có cơ chế khiếu nại hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng. Trước khi đi theo hướng đó, nên hỏi rõ toà về nguyên nhân, vì rất nhiều trường hợp chậm là do đang chờ kết quả xác minh, giám định hoặc chờ tống đạt cho một đương sự ở xa, mà bản thân bạn chưa được biết.
Viện kiểm sát cùng cấp có nhiệm vụ kiểm sát hoạt động tư pháp, trong đó có việc tuân theo thời hạn tố tụng. Người dân có thể gửi văn bản phản ánh đến Viện kiểm sát nếu thấy có dấu hiệu vi phạm. Dù đi theo kênh nào, hãy giữ giọng văn khách quan và kèm bản sao các mốc thời gian bạn đã ghi lại.
Tâm lý và chi phí trong những tháng chờ
Chờ đợi tốn sức hơn người ta nghĩ. Người kháng cáo sống trong cảm giác bản án sơ thẩm còn lơ lửng; bên thắng sơ thẩm sốt ruột vì chưa nhận được thứ toà đã tuyên. Với vụ hôn nhân, việc chăm con, chia tài sản tạm thời còn bỏ ngỏ; với doanh nghiệp, khoản nợ chưa thu được nằm trên sổ sách. Biết trước điều này giúp bạn lập kế hoạch thay vì sống theo từng lá thư của toà.
Về chi phí, hãy tính những khoản phát sinh do chờ: đi lại để xem hồ sơ, sao chụp tài liệu, nghỉ việc để dự phiên, thù lao người bảo vệ nếu có, và chi phí cơ hội của tiền hay tài sản đang bị treo. Đây là lúc nhiều người nhìn lại câu hỏi ban đầu: phần đang tranh chấp có đáng với tổng chi phí còn lại không, và một thoả thuận hợp lý có tốt hơn chờ phán quyết hay không.
Không có câu trả lời chung. Điều quan trọng là bạn ra quyết định khi đã có đủ thông tin, chứ không phải vì mệt mỏi hay vì một lời đồn về con số tháng chờ. Nếu cần một cái nhìn từ người làm nghề về vụ cụ thể, hãy chuẩn bị sẵn bản án, thông báo thụ lý và danh mục tài liệu để buổi trao đổi đi thẳng vào việc.
Câu hỏi thường gặp
Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm tính từ ngày nào?
Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm tính từ ngày toà cấp phúc thẩm thụ lý vụ án, không tính từ ngày tuyên án sơ thẩm hay ngày bạn nộp đơn kháng cáo. Ngày thụ lý được ghi trên thông báo thụ lý mà toà cấp phúc thẩm gửi cho các đương sự.
Vụ án bị tạm đình chỉ thì thời gian đó có tính vào thời hạn chờ không?
Theo nguyên tắc của luật tố tụng, khoảng thời gian vụ án bị tạm đình chỉ không tính vào thời hạn chuẩn bị xét xử. Khi lý do tạm đình chỉ không còn và toà quyết định tiếp tục, thời hạn được tính tiếp. Chi tiết cách tính nên đối chiếu văn bản hiện hành.
Có cách nào để toà xử nhanh hơn không?
Không có cách hợp pháp nào để "đẩy nhanh" bằng quan hệ. Cách đương sự góp phần rút ngắn là nộp tài liệu đầy đủ một lần, trả lời đúng hạn khi toà yêu cầu, giữ địa chỉ liên lạc chính xác và có mặt đúng giấy triệu tập để phiên toà không phải hoãn.
Chờ lâu quá mà bên kia đang tẩu tán tài sản thì làm gì?
Đương sự có thể đề nghị toà cấp phúc thẩm áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phù hợp, kèm chứng cứ về nguy cơ tẩu tán. Toà xem xét theo điều kiện luật định và có thể yêu cầu người đề nghị thực hiện biện pháp bảo đảm. Nên chuẩn bị đơn và chứng cứ thật cụ thể.
Trong lúc chờ phúc thẩm, bên thắng sơ thẩm có được thi hành án không?
Phần bản án bị kháng cáo, kháng nghị chưa có hiệu lực nên chưa được thi hành, trừ những phần luật cho thi hành ngay như cấp dưỡng hoặc trả lương trong một số trường hợp. Phần không bị kháng cáo thì đã có hiệu lực. Nên hỏi cơ quan thi hành án về vụ cụ thể.
Nên hỏi toà về lịch xử bao lâu một lần?
Không có quy định cụ thể. Một cách hợp lý là hỏi khi đã qua khoảng thời hạn chuẩn bị xét xử thông thường mà chưa nhận được quyết định nào, hoặc khi bạn vừa nộp tài liệu mới và muốn biết toà đã nhận chưa. Hỏi bằng văn bản giúp lưu lại dấu vết.