Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm là văn bản toà cấp phúc thẩm ban hành khi đã chuẩn bị xong, ghi ngày giờ và địa điểm mở phiên toà, việc xét xử công khai hay xét xử kín, họ tên thành viên hội đồng xét xử, thư ký phiên toà, kiểm sát viên và những người được triệu tập. Từ ngày có quyết định này, luật tố tụng đặt một khoảng thời gian tối đa để mở phiên toà, nên thời gian còn lại để chuẩn bị đã được tính bằng tuần.
Bài này giúp bạn đọc từng mục của quyết định, hiểu quyền đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng khi có căn cứ, sắp xếp để chắc chắn có mặt, và rà lại những việc còn kịp làm. Diễn biến bên trong phòng xử là nội dung của một mục khác; ở đây dừng ở cửa phòng xử.
Quyết định này đến khi nào và vì sao quan trọng
Sau khi thụ lý và nghiên cứu hồ sơ, nếu không có căn cứ tạm đình chỉ hay đình chỉ, thẩm phán được phân công sẽ ra quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Quyết định được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp và những người tham gia tố tụng. Thường kèm theo hoặc sau đó là giấy triệu tập, giấy báo cho từng người cần có mặt.
Văn bản này quan trọng vì ba lý do. Thứ nhất, nó chốt ngày giờ, nơi xử, nên mọi kế hoạch đi lại, xin nghỉ việc, nhờ người đại diện đều phải dựa vào đó. Thứ hai, nó cho biết ai sẽ ngồi ghế xét xử và ai thực hành quyền công tố hoặc kiểm sát, từ đó bạn biết có căn cứ nào để đề nghị thay đổi hay không. Thứ ba, nó đánh dấu giai đoạn cuối cùng để nộp tài liệu, văn bản trước phiên toà.
Nhiều người nhận quyết định mà chỉ để ý ngày xử, bỏ qua các mục còn lại. Đọc kỹ từng mục chỉ mất mười phút, và có thể giúp bạn tránh những tình huống như đi nhầm trụ sở toà sau khi sắp xếp lại, không biết phiên toà xử kín nên đưa người nhà không liên quan đến dự.
Đọc từng mục trên quyết định
Mỗi toà trình bày khác nhau một chút, nhưng các mục dưới đây thường có trong quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm.
| Mục | Ý nghĩa | Việc bạn nên làm |
|---|---|---|
| Ngày, giờ, địa điểm mở phiên toà | Thời điểm và nơi bạn phải có mặt | Xác định trụ sở cụ thể, phòng xử nếu có ghi; đi thử đường nếu chưa quen |
| Xét xử công khai hay xét xử kín | Ai được vào dự phiên toà | Nếu xử kín, chỉ những người được triệu tập vào; không đưa người ngoài đi theo |
| Họ tên thẩm phán, thẩm phán dự khuyết | Thành phần hội đồng xét xử | Kiểm tra có ai từng tham gia giải quyết vụ án ở sơ thẩm hay có quan hệ thân thích với đương sự không |
| Họ tên thư ký phiên toà | Người ghi biên bản phiên toà | Ghi nhận; biên bản do thư ký ghi là tài liệu bạn có quyền xem sau phiên |
| Họ tên kiểm sát viên | Người của Viện kiểm sát tham gia phiên toà | Ghi nhận; trong vụ dân sự, kiểm sát viên phát biểu về việc tuân theo pháp luật |
| Vụ án, bản án sơ thẩm bị kháng cáo | Vụ nào, bản án nào | Đối chiếu số bản án và số thụ lý phúc thẩm |
| Người tham gia tố tụng được triệu tập | Ai phải có mặt, ai được mời | Xem tên người làm chứng, người phiên dịch nếu có; báo toà nếu thiếu người cần thiết |
Nếu thấy thông tin sai, ví dụ sai tên đương sự, sai số bản án, hãy báo ngay cho toà bằng văn bản. Sửa sai trước phiên toà luôn dễ hơn phát hiện ra lúc đã ngồi trong phòng xử.
Kiểm tra người tiến hành tố tụng và quyền đề nghị thay đổi
Luật tố tụng quy định những trường hợp thẩm phán, hội thẩm, thư ký, kiểm sát viên phải từ chối tham gia hoặc bị thay đổi: là người thân thích của đương sự, đã tham gia giải quyết vụ án đó ở cấp khác với tư cách người tiến hành tố tụng, hoặc có căn cứ rõ ràng khác cho rằng họ có thể không vô tư khi làm nhiệm vụ. Ở phúc thẩm, một điểm hay được kiểm tra là thẩm phán đã từng xét xử sơ thẩm chính vụ án đó thì không được tham gia xét xử phúc thẩm.
Nếu bạn có căn cứ cụ thể, hãy làm văn bản đề nghị thay đổi gửi toà trước ngày mở phiên toà, nêu rõ lý do và tài liệu chứng minh. Tại phiên toà, chủ toạ sẽ hỏi đương sự có đề nghị thay đổi ai không; đó cũng là lúc bạn có thể nêu, nhưng nêu sớm bằng văn bản thì toà có thời gian giải quyết mà không phải hoãn phiên.
Đề nghị thay đổi là quyền, không phải công cụ trì hoãn. Đề nghị chỉ dựa trên cảm giác "thẩm phán này nghiêm quá" hay nghe đồn không có căn cứ sẽ không được chấp nhận và còn khiến bạn mất thiện cảm. Nếu không có căn cứ rõ ràng, việc tốt nhất là tập trung chuẩn bị nội dung.
Sắp xếp để chắc chắn có mặt
Với người kháng cáo, vắng mặt không có lý do chính đáng có thể dẫn tới hệ quả bất lợi. Những việc thực tế sau giúp bạn không bị động:
- Xin nghỉ việc sớm, tính cả thời gian di chuyển; phiên toà có thể kéo dài hơn dự kiến hoặc bắt đầu muộn hơn giờ ghi trên giấy.
- Nếu ở xa, tính phương án đi từ hôm trước. Trụ sở toà án cấp tỉnh sau sắp xếp có thể ở thành phố khác với nơi bạn từng đến dự phiên sơ thẩm.
- Nếu không thể có mặt vì lý do chính đáng như ốm nặng, công tác đột xuất, báo ngay cho toà bằng văn bản kèm giấy tờ chứng minh, hoặc làm đơn đề nghị xét xử vắng mặt nếu phù hợp.
- Nếu nhờ người đại diện theo uỷ quyền đi thay, kiểm tra văn bản uỷ quyền còn hiệu lực và phạm vi đủ rộng, đồng thời xác nhận loại vụ án cho phép uỷ quyền.
- Chuẩn bị bộ giấy tờ mang theo: giấy tờ tuỳ thân, giấy triệu tập, bản án sơ thẩm, bản sao các văn bản đã nộp, tài liệu gốc để đối chiếu.
- Nếu có người bảo vệ quyền lợi, thống nhất giờ gặp trước phiên toà để rà lại lần cuối.
Chi tiết về vắng mặt, hoãn phiên và xin xét xử vắng mặt được viết riêng trong mục về vắng mặt và hoãn phiên.
Những việc còn kịp làm trước ngày xét xử
Khi đã có ngày xử, thời gian chuẩn bị không còn dài. Ưu tiên theo thứ tự sau:
- Rà lại văn bản ý kiến đã gửi toà; nếu chưa gửi, viết một bản ngắn, tập trung vào phần bị kháng cáo, và nộp càng sớm càng tốt.
- Kiểm tra mọi tài liệu mới đã được nộp cho toà và có biên nhận. Tài liệu mang theo vào phiên toà mà chưa nộp trước có thể không được xem xét hoặc khiến phiên toà phải hoãn.
- Đọc lại bản án sơ thẩm và đơn kháng cáo, kháng nghị một lần nữa để nhớ chính xác phạm vi phúc thẩm.
- Chuẩn bị một trang tóm tắt những điểm muốn trình bày, mỗi điểm một dòng, kèm số bút lục tài liệu chứng minh.
- Nếu cần người làm chứng có mặt, kiểm tra toà đã triệu tập họ chưa; nếu chưa, làm văn bản đề nghị.
- Đặt câu hỏi cho chính mình: nếu tại phiên toà bên kia đề nghị thoả thuận, mình chấp nhận được đến đâu.
Đừng dồn mọi việc vào đêm trước phiên toà. Những ngày cuối nên dành cho việc rà soát, nghỉ ngơi và đến phiên toà với cái đầu tỉnh táo.
Chuẩn bị một phần trình bày vừa đủ
Ở phiên phúc thẩm, thời gian dành cho mỗi bên thường không dài, và hội đồng xét xử đã đọc hồ sơ trước. Vì vậy, thứ bạn cần mang vào phòng xử không phải là một bài phát biểu kể lại toàn bộ câu chuyện từ đầu, mà là vài ý chính bám vào phần đang bị kháng cáo. Người kháng cáo trình bày vì sao bản án sơ thẩm cần sửa ở điểm nào; bên bị kháng cáo trình bày vì sao điểm đó đã được xét đúng.
Một cách làm thực tế: viết ra giấy ba đến năm ý, mỗi ý một câu, dưới mỗi ý ghi tên tài liệu và số bút lục chứng minh. Đọc to vài lần ở nhà, bấm giờ, cắt bớt những câu không thêm thông tin. Chuẩn bị sẵn câu trả lời ngắn cho những câu hỏi mà bạn đoán hội đồng xét xử hoặc bên kia sẽ hỏi, nhất là về những điểm yếu trong lập luận của mình.
Nếu có người bảo vệ quyền lợi, hai bên nên thống nhất ai nói phần nào. Đương sự thường trả lời các câu hỏi về sự kiện, còn người bảo vệ trình bày phần lập luận và đề nghị. Kỹ năng hỏi, đối đáp và tranh luận tại phòng xử là chủ đề riêng; ở bước này, chỉ cần bạn bước vào phiên toà biết rõ mình muốn nói gì và bằng tài liệu nào.
Những việc không nên làm khi đã biết tên người xét xử
Không tìm cách gặp riêng thẩm phán, kiểm sát viên. Mọi trình bày nên đi qua văn bản nộp tại bộ phận tiếp nhận hoặc tại phiên toà. Gặp riêng, dù chỉ để "trình bày thêm", có thể bị xem là tác động người tiến hành tố tụng.
Không nhờ người quen "hỏi giúp kết quả". Những lời hứa kiểu "có người quen trong toà" thường là bẫy lừa đảo. Không ai có thể hứa trước kết quả một phiên toà, và việc đưa tiền cho người trung gian có thể khiến bạn vướng vào rắc rối pháp lý.
Không tìm thông tin đời tư của người xét xử để đăng lên mạng. Đăng tải thông tin cá nhân, bình luận xúc phạm người tiến hành tố tụng trước hoặc sau phiên toà có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý riêng.
Không gây áp lực lên bên kia hay người làm chứng. Gọi điện thuyết phục người làm chứng thay đổi lời khai hoặc đe doạ bên kia sẽ làm hỏng vị thế của bạn và có thể phạm luật.
Câu hỏi thường gặp
Từ khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử đến ngày xử là bao lâu?
Luật tố tụng quy định một khoảng thời gian tối đa để mở phiên toà kể từ ngày có quyết định, có thể kéo dài khi có lý do chính đáng. Do quy định có thể được sửa đổi, hãy dựa vào ngày giờ ghi trên chính quyết định và giấy triệu tập bạn nhận được.
Có được đề nghị đổi ngày xét xử không?
Bạn có thể trình bày lý do chính đáng và đề nghị toà xem xét, nhưng toà không có nghĩa vụ chấp nhận. Nếu lý do là không thể có mặt, nên gửi văn bản sớm kèm giấy tờ chứng minh. Đề nghị dời ngày nhiều lần dễ bị xem là gây chậm trễ.
Phiên toà xử kín thì người nhà có được vào dự không?
Khi xét xử kín, chỉ những người tham gia tố tụng và người được toà cho phép mới được vào. Người nhà không có tư cách tham gia tố tụng thường phải chờ bên ngoài. Bản án vẫn được tuyên công khai theo quy định.
Thấy tên thẩm phán từng xử sơ thẩm vụ của mình thì làm gì?
Đây là căn cứ để đề nghị thay đổi theo luật tố tụng, vì người đã tham gia xét xử sơ thẩm vụ án không được tham gia xét xử phúc thẩm vụ đó. Làm văn bản gửi toà càng sớm càng tốt, ghi rõ căn cứ, để toà kịp xem xét trước ngày xử.
Chưa nhận được quyết định mà người khác trong vụ án đã nhận thì sao?
Hãy liên hệ toà cấp phúc thẩm ngay, mang theo số thụ lý, để nhận quyết định và giấy triệu tập. Đồng thời kiểm tra lại địa chỉ toà đang lưu. Việc chưa nhận được giấy triệu tập hợp lệ có ý nghĩa quan trọng nếu sau đó phát sinh vấn đề vắng mặt.
Có thể nộp thêm tài liệu sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử không?
Có thể, nhưng nên nộp càng sớm càng tốt và giải thích lý do nộp muộn nếu tài liệu đó lẽ ra đã có từ trước. Tài liệu nộp sát ngày xử có thể khiến bên kia đề nghị hoãn phiên toà để nghiên cứu hoặc không được toà chấp nhận xem xét.