Tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm là việc toà án cấp phúc thẩm tạm dừng giải quyết vụ án khi xuất hiện một căn cứ luật định, ví dụ đương sự chết mà chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng, hoặc cần chờ kết quả giám định, kết quả giải quyết của một cơ quan khác. Vụ án không bị xoá khỏi sổ thụ lý và sẽ được xét xử tiếp khi lý do tạm đình chỉ không còn.
Nhiều đương sự nhận quyết định này rồi hiểu nhầm thành đình chỉ, tưởng vụ án đã khép lại hoặc kháng cáo đã mất. Phần dưới phân biệt ba khái niệm hay lẫn, đi qua các căn cứ thường gặp, giải thích hệ quả của tạm đình chỉ và chỉ ra những việc đương sự có thể làm để vụ án sớm được xét xử tiếp.
Tạm đình chỉ, đình chỉ và hoãn phiên toà khác nhau thế nào
Ba khái niệm này đều làm vụ án "chưa xử", nhưng hệ quả rất khác nhau. Đặt cạnh nhau sẽ dễ phân biệt hơn.
| Tiêu chí | Tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm | Đình chỉ xét xử phúc thẩm | Hoãn phiên toà phúc thẩm |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Dừng tạm thời, chờ một sự việc | Chấm dứt việc xét xử phúc thẩm | Dời ngày mở phiên toà |
| Căn cứ thường gặp | Đương sự chết, cần chờ giám định, chờ kết quả vụ việc khác | Người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo, Viện kiểm sát rút toàn bộ kháng nghị | Người cần có mặt vắng mặt có lý do, thay đổi thành viên hội đồng |
| Vụ án sau đó | Xét xử tiếp khi hết lý do | Bản án sơ thẩm thường có hiệu lực từ ngày ra quyết định đình chỉ | Mở lại phiên vào ngày mới |
| Thời gian chờ | Không tính vào thời hạn chuẩn bị xét xử | Không còn | Có giới hạn theo luật |
| Ai thường quyết định | Thẩm phán được phân công hoặc hội đồng xét xử | Thẩm phán hoặc hội đồng xét xử, tuỳ thời điểm | Hội đồng xét xử tại phiên toà |
Đình chỉ xét xử phúc thẩm và hoãn phiên có bài riêng trong các mục khác. Ở đây chỉ đi sâu vào tạm đình chỉ, vì nó thường xuất hiện trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, trước khi có phiên toà.
Những căn cứ tạm đình chỉ thường gặp
Đương sự là cá nhân chết, tổ chức hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể mà chưa có người kế thừa. Đây là căn cứ phổ biến nhất trong những vụ kéo dài. Toà cần xác định ai sẽ thay thế đương sự đó trong vụ án trước khi có thể xét xử tiếp.
Đương sự mất năng lực hành vi dân sự hoặc người đại diện chấm dứt đại diện mà chưa có người thay thế. Một người tham gia vụ án cần có người đại diện hợp pháp; khi chưa xác định được người đó, vụ án phải chờ.
Cần đợi kết quả giải quyết của vụ việc khác hoặc của cơ quan khác. Ví dụ giả định: tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng phụ thuộc vào việc một quyết định hành chính về đất đang bị khởi kiện ở vụ án hành chính khác. Toà dân sự cần chờ kết quả đó mới kết luận được.
Cần đợi kết quả giám định bổ sung, giám định lại, uỷ thác tư pháp hoặc uỷ thác thu thập chứng cứ. Những việc này thường không nằm trong tay toà, đặc biệt là uỷ thác tư pháp ra nước ngoài.
Doanh nghiệp, hợp tác xã là đương sự bị mở thủ tục phá sản. Khi đó việc giải quyết nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã liên quan đến thủ tục phá sản theo luật chuyên ngành.
Toà kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc huỷ bỏ văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Trường hợp hiếm, khi văn bản áp dụng cho vụ án có dấu hiệu trái với văn bản cấp trên và toà đã kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Đọc quyết định tạm đình chỉ: những điểm cần nắm
Một quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm thường ngắn. Khi nhận được, đọc kỹ những điểm sau:
- Căn cứ tạm đình chỉ: lý do cụ thể toà nêu ra, ví dụ chờ xác định người thừa kế của một đương sự đã chết, chờ kết quả giám định lại.
- Việc toà đang chờ là việc của ai: của toà, của cơ quan giám định, của cơ quan nước ngoài, hay của chính các đương sự.
- Những việc toà yêu cầu đương sự làm, nếu có, ví dụ cung cấp danh sách người thừa kế, nộp chi phí giám định.
- Hệ quả về tiền tạm ứng án phí: thường được giữ lại để xử lý khi vụ án được giải quyết tiếp.
- Số thụ lý phúc thẩm vẫn giữ nguyên; ghi chú lại để dùng khi gửi văn bản đề nghị tiếp tục xét xử.
Nếu quyết định không nói rõ việc gì đang được chờ, bạn có thể làm văn bản hỏi toà. Biết chính xác đang chờ gì là điều kiện để bạn tự theo dõi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lịch của toà.
Hệ quả của tạm đình chỉ: những gì giữ nguyên, những gì dừng lại
Khi vụ án bị tạm đình chỉ, toà không xoá tên vụ án khỏi sổ thụ lý. Kháng cáo, kháng nghị vẫn còn nguyên giá trị. Tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp được giữ lại để xử lý khi vụ án được giải quyết tiếp. Phần bản án sơ thẩm đang bị kháng cáo vẫn chưa có hiệu lực, còn phần không bị kháng cáo thì đã có hiệu lực từ trước và không bị ảnh hưởng bởi quyết định tạm đình chỉ.
Thời gian tạm đình chỉ không tính vào thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm. Khi toà quyết định tiếp tục, thời hạn được tính tiếp theo quy định. Vì vậy, nếu bạn đang tính xem vụ án "đã quá hạn" hay chưa, cần trừ khoảng thời gian bị tạm đình chỉ.
Biện pháp khẩn cấp tạm thời đã áp dụng, nếu có, nhìn chung không tự động chấm dứt chỉ vì vụ án bị tạm đình chỉ. Đây là điểm quan trọng với người đang lo tài sản bị tẩu tán trong lúc vụ án dừng. Nếu chưa có biện pháp nào mà nguy cơ xuất hiện trong lúc tạm đình chỉ, nên hỏi toà về khả năng đề nghị áp dụng.
Làm gì để vụ án sớm được xét xử tiếp
Đương sự không chỉ ngồi chờ. Tuỳ căn cứ tạm đình chỉ, những việc sau có thể rút ngắn khoảng dừng:
- Xác định chính xác việc đang được chờ, theo quyết định tạm đình chỉ hoặc theo văn bản trả lời của toà.
- Nếu căn cứ là đương sự chết: người thừa kế tập hợp giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, văn bản thoả thuận cử người đại diện nếu có nhiều người, rồi nộp cho toà cấp phúc thẩm.
- Nếu căn cứ là chờ giám định: kiểm tra đã nộp đủ chi phí giám định, đã cung cấp đủ mẫu, tài liệu cho tổ chức giám định chưa.
- Nếu căn cứ là chờ kết quả vụ việc khác: theo dõi vụ việc đó, khi có kết quả thì gửi ngay bản sao cho toà cấp phúc thẩm.
- Khi cho rằng lý do tạm đình chỉ đã hết, làm văn bản đề nghị toà tiếp tục xét xử, nêu rõ số thụ lý, căn cứ và đính kèm tài liệu chứng minh.
- Cập nhật địa chỉ liên lạc nếu có thay đổi trong thời gian dài vụ án bị dừng.
Khi lý do tạm đình chỉ không còn, toà ra quyết định tiếp tục giải quyết vụ án. Từ đó, vụ án trở lại giai đoạn chuẩn bị xét xử và có thể đi đến quyết định đưa vụ án ra xét xử.
Không đồng ý với việc tạm đình chỉ thì làm gì
Quyết định của toà án cấp phúc thẩm thường có hiệu lực ngay, và cách thức phản đối một quyết định tạm đình chỉ ở cấp này hạn chế hơn so với ở cấp sơ thẩm. Nếu bạn cho rằng căn cứ tạm đình chỉ không có thật, hoặc lý do đã hết mà toà chưa tiếp tục, cách đầu tiên là làm văn bản gửi chính toà cấp phúc thẩm, trình bày sự việc và tài liệu chứng minh.
Viện kiểm sát cùng cấp kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng, trong đó có việc tạm đình chỉ và tiếp tục giải quyết vụ án. Đương sự có thể gửi văn bản phản ánh đến Viện kiểm sát. Ngoài ra, luật tố tụng có cơ chế khiếu nại hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng; phạm vi áp dụng cụ thể nên đối chiếu văn bản hiện hành.
Trường hợp vụ án bị dừng lâu, liên quan tài sản lớn hoặc có nhiều người thừa kế tranh chấp với nhau về việc ai kế thừa tố tụng, việc chọn đúng con đường là chuyện cần chuyên môn. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có hướng đi ban đầu, mang theo quyết định tạm đình chỉ và các giấy tờ liên quan đến căn cứ toà nêu.
Ví dụ giả định: đương sự qua đời khi đang chờ phúc thẩm
Ví dụ giả định: ông T. kiện em gái đòi lại một phần thửa đất. Toà sơ thẩm chấp nhận một phần, người em kháng cáo. Khi vụ án đang chờ xét xử phúc thẩm, ông T. qua đời. Toà cấp phúc thẩm ra quyết định tạm đình chỉ vì chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông T.
Vợ và ba người con của ông T. là những người thừa kế. Để vụ án chạy lại, họ cần nộp cho toà giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ với ông T., và trình bày ý kiến về việc tiếp tục tham gia tố tụng. Nếu bốn người thống nhất cử một người đại diện, việc tham gia phiên toà sẽ gọn hơn. Nếu họ bất đồng, ví dụ một người con muốn rút yêu cầu khởi kiện, còn những người khác muốn tiếp tục, toà sẽ phải xem xét ý kiến của từng người và vụ án có thể phức tạp hơn.
Bài học từ ví dụ này: trong các vụ tranh chấp tài sản kéo dài, nhất là khi đương sự đã cao tuổi, gia đình nên bàn trước về việc ai sẽ tiếp tục nếu có chuyện xảy ra. Điều đó không phải là điềm gở, mà là cách để vụ án không bị dừng nhiều tháng chỉ vì thiếu giấy tờ.
Câu hỏi thường gặp
Tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm có phải kháng cáo bị bác không?
Không. Tạm đình chỉ chỉ là dừng tạm thời để chờ một sự việc. Kháng cáo vẫn còn nguyên, vụ án vẫn nằm trong sổ thụ lý và sẽ được xét xử tiếp khi lý do tạm đình chỉ không còn. Kháng cáo chỉ được xem xét về nội dung tại phiên phúc thẩm.
Vụ án bị tạm đình chỉ bao lâu thì bị huỷ?
Luật không quy định vụ án tự huỷ sau một khoảng thời gian tạm đình chỉ. Vụ án dừng cho đến khi lý do tạm đình chỉ không còn. Vì vậy đương sự nên chủ động theo dõi và cung cấp tài liệu để rút ngắn khoảng dừng, thay vì chờ toà tự thông báo.
Đương sự chết khi đang chờ phúc thẩm thì vụ án có chấm dứt không?
Không nhất thiết. Nếu quyền và nghĩa vụ của người đó được thừa kế, người thừa kế sẽ tham gia tố tụng thay. Vụ án thường bị tạm đình chỉ trong lúc chờ xác định người kế thừa. Chỉ khi quyền, nghĩa vụ đó không được thừa kế, toà mới xem xét hướng giải quyết khác.
Trong lúc tạm đình chỉ, bên thắng sơ thẩm có được thi hành án không?
Phần bản án đang bị kháng cáo vẫn chưa có hiệu lực nên chưa thi hành được. Phần không bị kháng cáo thì đã có hiệu lực từ trước, việc thi hành phần đó không phụ thuộc quyết định tạm đình chỉ. Nên hỏi cơ quan thi hành án dân sự về trường hợp cụ thể.
Tiền tạm ứng án phí phúc thẩm có được trả lại khi tạm đình chỉ không?
Thường là không trả lại ở thời điểm tạm đình chỉ. Tiền tạm ứng được giữ lại và xử lý khi vụ án được giải quyết tiếp, theo kết quả cuối cùng về án phí. Nếu sau đó vụ án bị đình chỉ, việc xử lý tiền tạm ứng theo quy định tương ứng.
Làm sao biết toà đã ra quyết định tiếp tục xét xử?
Toà sẽ gửi quyết định tiếp tục giải quyết vụ án cho các đương sự. Nếu bạn đã nộp tài liệu chứng minh lý do tạm đình chỉ không còn mà lâu chưa nhận được gì, hãy làm văn bản hỏi toà, ghi số thụ lý và ngày đã nộp tài liệu.